تأثیرپذیری مکتب ادبی سوررئالیسم از دستاوردهای مکتب روان‌تحلیل‌گری زیگموند فروید با تأکید بر «ضمیر ناخوداگاه»

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسنده

استادیار گروه آموزش و اشتغال زنان دانشگاه مازندران

چکیده

 یکی از بهترین نمونه‌های تعامل میان دست‌آوردهای متفاوت در دانش‌های بشری و تأثیر بر دیگر عرصه‌های معرفت، نظریه­ی روانکاوی فروید و تأثیر آن بر روان‌شناسی جدید و همچنین هنرمندان سوررئالیست است. در آثار منتشر شده در ایران در خصوص مکتب ادبی سوررئالیسم، مبحث ضمیر ناخودآگاه بیشتر از منظر هنرمندان و ادبا بحث و بررسی شده است. در این پژوهش سعی بر آن است، بیشتر تمرکز و تأمّل بر علم روانکاوی و روان‌تحلیل‌گری باشد. در این پژوهش هم­چنین سعی محقق بر آن است تا بر نقش، و تأثیرگذاری یافته‌های فروید و سایر پیروانش بر حوزه­ی ادبیّات و هنر تأکید گردد. این پژوهش، به روش کیفی و تحلیل محتوا از نوع میان­رشته‌ای است که وجهه‌ی همت آن تمرکز و تأکید شالوده‌ای بر وجه روانکاوی و روان‌شناختی است. لذا تلاش شده است، با تأکید بر منابع روانکاوی و روان‌شناسی بر روی موضوع امیال واپس‌رانده و اعماق ضمیر پنهان و تفکر ناخودآگاه و نقش آن در مکتب‌ ادبی و هنری سوررئالیسم بررسی و تحلیل انجام پذیرد. مهم­ترین دستاورد این جستار، تأثیرپذیری گسترده­ی سوررئالیست‌ها از مفاهیمی چون: تداعی آزاد معانی، تعبیر رؤیا، ناخودآگاه، خواب مصنوعی و نگارش، لغزش‌های لپی، واپس‌رانی و خلق آثار هنری و ادبی از مجرای بی­بخودانگی عاطفی و ذوقی است.

کلیدواژه‌ها