بازتاب رئالیسم وهمی در رمان «از رگ هر تاک دشت‌ سایه‌ها» و مقایسه‌ی رئالیسم وهمی با ادبیّات وهمناک

نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 ادبیات، دانشگاه گیلان، گروه آموزشی ادبیات فارسی

2 استادیار زبان و ادبیات فارسی دانشگاه گیلان _رشت

3 دانشجوی دکترای زبان و ادبیات فارسی دانشگاه بوعلی همدان

چکیده

رئالیسم وهمی مرز میان رئالیسم و فانتاستیک است. از این منظر هم ویژگی­های رئالیسم و هم ویژگی­های فانتاستیک را دربردارد؛ بنابراین در تعریف رئالیسم وهمی و مشخص­کردن حدّ و حدود و ویژگی­های آن به همان‌اندازه که نیاز به آشنایی با رئالیسم و مشخصه­های آن هست، ویژگی­ها و تعاریف مربوط به فانتاستیک و انواع آن نیز می­تواند به شناخت دقیق­تر این روش ادبی (رئالیسم وهمی) کمک­کند. در این پژوهش به ‌منظور ایجاد درک بیش­تر و ملموس­تر از معنا و مفهوم رئالیسم وهمی به کنکاش در معانی فانتاستیک و انواعی از آن که تشابهات بسیاری با رئالیسم وهمی دارد و سپس آشکار کردن عناصر مشترک میان آن­ها پرداخته می‎شود. در این میان انواع فانتاستیک، ادبیّات وهمناک از دیدگاه تودوروف، داستان­های شگرف از دیدگاه فروید، فانتاستیک از دیدگاه جکسون خصوصیات مشترک بیش­تری با رئالیسم وهمی دارند. رئالیسم وهمی فضا، طرح و گفت­و­گویی را ایجاد می­کند که در آن غبار شکّ و تردید روان‌شناختی و ایدئولوژیک وجود داشته باشد و این شیوه را در آثار داستایوفسکی نشان داده­اند. وجود فضای شکّ و تردید و دودلی و ترس در این­گونه آثار از نتایج این تحقیق است. این مقاله به بررسی هر یک از این ژانرهای ادبی، ارتباط آن با رئالیسم وهمی و تحلیل رمان از رگ هر تاک دشت سایه‌ها اثر خسرو حمزوی از منظر رئالیسم وهمی به شیوه­ی توصیفی– تحلیلی و کتاب­خانه­ای اختصاص یافته است.

کلیدواژه‌ها