تأثیر مکتب‌های فلسفی و ادبی اروپا بر ادبیّات معاصر ایران

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

استاد گروه تاریخ دانشگاه بین المللی امام خمینی

چکیده

چکیده
مقاله­ی حاضر، ‌‌‌‌‌‌‌‌تأثیر دو مکتب فلسفی اروپایی نیهیلیسم و مارکسیسم را بر شکل‌­­گیری ادبیّات جدید ایران در دوره‌های بعد از جنگ‌های جهانی اوّل و دوم به بحث می‌­گذارد. نیهیلیسم بعد از جنگ جهانی اوّل و مارکسیسم بعد از جنگ جهانی دوم بر بخشی مهمّی از ادبیّات معاصر ایران، اثر گذاشتند. نویسنده‌ی این جستار بر آن است که متون ادبی، بازتاب­دهنده­ی وضعیّت تاریخی ویژه‌ای است که با اتّکا به آن‌ها می‌شود روح زمان را شناخت. اگر در سال‌های نخست بعد از جنگ جهانی اوّل، برخی نویسندگان به یأس و سرخوردگی دچار شده بودند، برعکس در دوره­ی بعد از جنگ جهانی دوم، نوعی امید به آینده‌ای بهتر بر ادبیّات مسلّط شده بود. از این رو، این جستار با روش تحقیق پدیدارشناسی تاریخی و تحلیل محتوای برخی متون برگزیده، تلاش کرده است تا با برقراری نسبت بین وضعیّت تاریخی و مکاتب فلسفی و ادبی اروپا، تأثیر آن‌ها را بر ادبیّات معاصر ایران از منظری جهانی بررسی کند.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The Impact of European Philosophical and Literary Schools on Contemporary Iranian Literature

نویسنده [English]

  • Hossein Abadian
Professor of Iran Modern History in Imam Khomeini International University
چکیده [English]

AbstractThe present paper discusses the impact of two European philosophical schools - nihilism and Marxism - on the formation of modern Iranian literature after the two world wars. Nihilism and Marxism influenced an important part of contemporary Iranian literature after World War I and World War II, respectively. This research project contends that literary texts reflect a particular historical condition which can help recognize the spirit of the age.  In post-World War I atmosphere, some writers became frustrated and disappointed. On the contrary, a kind of hope for a better future prevailed upon writers after World War II. Employing a historical method and analyzing the content of select texts, this study first addresses the relationship between the historical condition and European philosophical and literary schools and then investigates their impacts on contemporary Iranian literature.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Nihilism
  • Marxism
  • Literary Schools
  • Contemporary Iranian Literature

مراجع

  • منابع

    • اخوان ثالث، مهدی. (1363). ارغنون. تهران: مروارید.
    • ادگار، اندرو و سج ویک، پیتر. (1387). مفاهیم بنیادی نظریّه‌ی فرهنگی. ترجمه‌ی مهران مهاجر و محمّد نبوی. تهران: آگه.
    • استانکو، زاهاریا. (1393). پابرهنه­ها. ترجمه‌ی احمد شاملو. تهران: نگاه.
    • اینوود، مایکل. (1389). فرهنگ فلسفی هگل. ترجمه‌ی حسن مرتضوی. مشهد: نیکا.
    • بیرونی، ابوریحان. (1352). آثارالباقیه عن القرون الخالیه. به کوشش اکبر داناسرشت. تهران: ابن سینا.
    • بیگزبی، سی. وی. ای. (1379). دادا و سوررئالیسم. ترجمه‌ی حسن افشار. تهران: مرکز.
    • پانیچ، لئو و لیز، کالین. (1386). مانیفست پس از صد و پنجاه سال. گردآوری و ترجمه‌ی حسن مرتضوی. تهران: آگاه.
    • تراس، ویکتور. (1384). تاریخ ادبیّات روس. ترجمه‌ی علی بهبهانی. تهران: سازمان انتشارات علمی و فرهنگی.
    • خسروپناه، محمّدحسین. (1389). «سرآغاز رئالیسم سوسیالیستی در ایران». ادب و تاریخ زنده‌رود. شماره‌ی 52، صص173-153.
    • دیمان، گرانت. (1357). رئالیسم. ترجمه‌ی حسن افشار. تهران: مرکز.
    • رادفر، دکتر ابوالقاسم. (1383). «پژوهش­ها و ترجمه­های مربوط به فردوسی و شاهنامه در اتحّاد جماهیر شوروی». فصل‌نامه‌ی فرهنگی پیمان. سال هشتم، شماره‌ی 27، صص240-205.
    • ساچکوف، بوریس. (1362). تاریخ رئالیسم. پژوهشی در ادبیّات رئالیستی از رنسانس تا امروز. ترجمه‌ی محمّدتقی فرامرزی. تهران: تندر.
    • سیّاح، فاطمه. (1383). نقد و سیاحت. به کوشش محمّد گلبن. تهران: قطره.
    • سیّدحسینی، رضا. (1384). مکتب­های ادبی. ج2. تهران: نگاه.
    • شایگان، داریوش. (1373). آفاق تفکّر معنوی در اسلام ایرانی. ترجمه‌ی باقر پرهام. تهران: فرزان روز.
    • شفیعی­کدکنی، محمّدرضا. (1380). ادوار شعر فارسی از مشروطیّت تا سقوط سلطنت. تهران: سخن.
    • شمیسا، سیروس. (1385). نقد ادبی. تهران: نشر میترا.
    • -----------. (1391). مکتب­های ادبی. تهران: قطره.
    • صفا، ذبیح­الله. (1393). حماسه‌سرایی در ایران. تهران: امیرکبیر.
    • علوی، بزرگ. (1385). گذشت زمانه. تهران: نگاه.
    • فرّخزاد، فروغ. (1352). ایمان بیاوریم به آغاز فصل سرد. تهران: مروارید.
    • کسرایی، سیاوش. (1380). آرش کمانگیر. تهران: کتاب نادر.
    • گلدمن، لوسین. (1371) جامعه­شناسی ادبیّات: دفاع از جامعه­شناسی رمان. ترجمه‌ی محمّدجعفر پوینده. تهران: هوش و ابتکار.
    • گلستان، لیلی. (1383). حکایت حال گفتگو با احمد محمود. تهران: معین.
    • گورکی، ماکسیم. (1323). مادر. ترجمه‌ی علی اصغر سروش. تهران: چاپ فرهنگ.
    • ------------. (1354). هدف ادبیّات. ترجمه‌ی محمّدهادی شفیعیها. تهران: بابک.
    • لوکاچ، گئورک. (1351). معنای رئالیسم معاصر. ترجمه‌ی م. پرتوی. تهران: سیمرغ.
    • لوونتال، لئو. (1386). رویکردهای انتقادی در جامعه­شناسی ادبیّات. ترجمه و گردآوری محمّدرضا شادرو. تهران: نشر نی.
    • مجموعه مقالات دو هم‌اندیشی ترجمه‌شناسی. (1383). به کوشش فرزانه فرحزاد. تهران: یلدا قلم، صص131-117.
    • محمود، احمد. (1353). همسایه­ها. تهران: امیرکبیر.
    • مشفق کاظمی، مرتضی. (1340). «تهران مخوف». تهران: ابن سینا.
    • ----------------. (1340). یادگار یک شب. تهران: ابن سینا.
    • مهرگان، حیدر. (1360). دیدار با آرش. تهران: انتشارات حزب توده‌ی ایران.
    • میرانی، فرج­الله [ف. م. جوانشیر]. (1388). حماسه‌ی داد. بحثی در محتوای سیاسی شاهنامه فردوسی. چاپ دوم. برلین: انتشارات حزب توده‌ی ایران.
    • میرصادقی، جمال. (1384). شبچراغ. تهران: آگاه.

    - مینوی، مجتبی. (1380). «یادبود صادق هدایت»، در: «در یاد صادق هدایت». به کوشش علی دهباشی. تهران: ثالث، صص257-243.

    - نیچه، فردریش. (1381). غروب بتان. ترجمه‌ی داریوش آشوری. تهران: آگه.

    - هایدگر، مارتین. (1386). هستی و زمان. ترجمه‌ی سیاوش جمادی. تهران: ققنوس.

    - هدایت، صادق. (1342). مازیار. تهران: امیرکبیر.

    - -----------. (1344). سه قطره خون. تهران: امیرکبیر.

    - -----------. (1356). بوف کور. تهران: جاویدان.

    - -----------. (1379). هشتاد و دو نامه به حسن شهید نورایی. به کوشش ناصر پاکدامن. پاریس: کتاب چشم‌انداز.

    -هگل، گ. و. ف. (1390). پدیدارشناسی جان. ترجمه‌ی باقر پرهام. تهران: کندوکاو.

    -یارشاطر، احسان. (1351). داستان‌های ایران باستان. تهران: بنگاه ترجمه و نشر کتاب.

    -یشت‌ها. (1307). ترجمه و تفسیر ابراهیم پورداود. فقره‌ی 37. بمبئی: انجمن زرتشتیان.

پژوهش‌نامه‌ی مکتب های ادبی
دوره 3، شماره 8
دی 1398
صفحه 7-24

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار