تحلیل ساختاری-زبان شناختی شعر رمانتیک سهراب سپهری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشگاه مازندران، گروه زبان انگلیسی

چکیده

تحلیل ساختاری-زبان شناختی، یکی از نخستین رویکردهای نقد نو، با بکارگیری داده‌های علم زبان شناسی و بدون درنظرگرفتن عناصر فرامتن، به مطالعه متن می‌پردازد. چنین رویکردی در ابتدا در تحلیل‌های صورتگرایان روس به خصوص یاکوبسن و پس از آن درمطالعات ساختارگرایان بکارگرفته‌شد. به زعم پیروان نقد ادبی ساختارگرا، متن ادبی قبل از هر چیز، مجموعه‌ای از پدیده‌های ویژه‌ی زبانی است که آن را از دیگر متون باز می‌شناساند. این تمایز در همه‌ی سطوح ساختاری متن قابل رویت است. جستار حاضر بر آنست تا با استناد به نظریه‌های یاکوبسن، به بررسی شعر «دود می‌خیزد» سروده‌ی سهراب سپهری، شاعر پارسی که اشعار او بازتابی از مؤلفه‌های مکتب رمانتیسم است، بپردازد. بر اساس روش یاکوبسن در نقد ساختارگرایی، توصیف عناصر ساختاری شعر در سه سطح آوایی، واژگانی و نحوی صورت می‌گیرد. این خوانش موشکافانه ما را به دریافت شبکه معنایی پنهان شعر رهنمون می‌کند. در واقع، هدف از این بررسی پاسخ به سؤالاتی است نظیر اینکه چگونه کار کردهای زبانی در قالب هندسی شعر در انتقال مفاهیم تاثیرگذار هستند و چگونه نظام کلمات حاکم بر ساختارهای ظاهری شعر حاوی مفاهیم عمیق مرتبط با فضا و درونمایه اصلی شعر هستند. مطالعه‌ی عناصر آوایی، دستوری و واژگانی-معنایی نشان میدهد که لایه های پنهانی معنایی در ارتباط تنگاتنگ با صورت شعر هستند که در زیبایی آفرینی نیز نقش آفرین می باشند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Structural Linguistic Analysis of Sohrab Sepehri's Romantic Poem

نویسنده [English]

  • Atiyeh Arabi
University of Mazandaran
چکیده [English]

Structural linguistic analysis, one of the first approaches of new criticism, studies the text by using data from the science of linguistics, regardless of any hypertext elements. Such an approach was first used in the analyses of Russian formalists, in particular Jacobsen, and then in the studies of various structuralists. According to structuralists, a literary text is composed of, first and foremost, a set of special linguistic phenomena that distinguish it from other texts; this distinction can be seen at all structural levels of the text. This article aims to examine the poem "Smoke is Rising" by Sohrab Sepehri, a Persian poet whose poems are a reflection of the elements of the school of Romanticism, by making use of Jacobsen's theories. According to Jacobsen's method, structural elements of the poem are described on three levels: phonetic, lexical, and syntactic. A careful reading on this basis leads us to understand the hidden network of meaning in the poem. In fact, the purpose of this article is to answer questions such as how linguistic functions in the geometric form of poetry are effective in conveying meanings and how the system of words governing the external structures of the poem contain concepts related to the mood and the main theme of the poem. A study of phonetic, grammatical, and lexical-semantic elements shows that the hidden layers of meaning are closely related to the form of poetry, and play a role in the creation of beauty.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Structure
  • Sound
  • Grammar
  • Linguistic features
  • Structural linguistic analysis
  • منابع

    • پیروز، غلامرضا (1394)، «تحلیل ساختاری شعر هزاره­ی دوم آهوی کوهی»، ادبیات پارسی معاصر، س5، ش3: 21-44.
    • پین، مایکل (1382)، فرهنگ اندیشه­ی انتقادی از روشنگری تا پسامدرنیته، ترجمه­ی پیام یزدانجو، تهران: مرکز.
    • حسن­لی، کاووس (1387)، «بازخوانی فرمالیستی غزلی از بیدل»، مجله نقد ادبی، س1، ش29: 29-38.
    • سیف، عبدالرضا (1388)، «بررسی و تحلیل ساختاری شعر نظامی»، ادب فارسی، ش1: 81-102.
    • سپهری، سهراب (1377)، هشت کتاب، تهران: کتابخانه طهوری.
    • علوی مقدم، محمد (1381)، نظریّه­های نقد ادبی معاصر (صورت­گرایی و ساختارگرایی)، تهران: سمت.
    • فاروقی، جلیل الله (1388)، «نقد و تحلیل غزلی از سعدی بر پایه روش یاکوبسن»، پژوهش های ادب عرفانی، دوره 3، ش4: 93-108.
    • فروزنده، مسعود (1391)، « تحلیل ساختاری شعر "عقاب" خانلری و "خانه سریویلی" نیما یوشیج بر اساس نظریه های برمون و گریماس»، فصلنامه تخصصی مطالعات داستانی، س ، ش1: 5-19.
    • قویمی، مهوش (1383الف)، آوا و القا، تهران: هرمس.
    • ...................... (1383ب)، شعر نو در بوته­ی نقد، بندرعباس: دانشگاه هرمزگان.
    • مرادی کوچی، شهناز (1380)، معرفی و شناخت سهراب سپهری، تهران: قطره.
    • مقدادی، بهرام (1378)، کیمیای سخن (پانزده گفتار درباره­ی ادبیات ایران و جهان)، تهران: هاشمی.

    مکاریک، ایرنا ریما (1385)، فرهنگ اندیشه انتقادی از روشنگری تا پسامدرنیته، ترجمه مهران مهاجر و محمد نبوی، تهران: نگاه.