تحلیل معناشناختی روابط غیرکلامی در غزل‌های سنایی

نوع مقاله : مقاله‌ی پژوهشی استخراج از رساله و پایان‌‌‌‌نامه

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری زبان و ادبیات فارسی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران

2 استادیار زبان و ادبیات فارسی، واحد گرگان، دانشگاه آزاد اسلامی، گرگان، ایران

چکیده

روابط غیرکلامی عاشقانه در دیوان سنایی با توجه به جایگاه و قدرت معشوق و عاشق، نوع غزل و انتخاب سبک بیان روایی و غیر روایی و نیت طرفین و از همه مهمتر ارجاع به زمان نامشخص از گذشته تا آینده برقرار می شود که در سه حالت1- حسی؛ با تمرکز بر حواس پنجگانه 2- رفتاری؛ با تمرکز بر کنش و واکنش 3- شناختی و انتزاعی با تمرکز بر تفسیر، تاویل مخابره می شود. از یافته های این تحقیق آن است که بیشترین توجه عاشق در راوبط غیرکلامی بصورت شناختی و انتزاعی است. درحقیقت فرستندۀ پیام به معشوق توجهی ندارد؛ بلکه به بیان اندیشه و پندار خود به صورت یکطرفه می پردازد. بیشتر ارتباطات غیرکلامی معشوق بصورت حسی و بویژه تصویری است که بازتاب گفتمان‌های پیشینه و با کارکرد ثابت ناشی از مختصات فرهنگی- ادبی است؛ مانند غمزه و حرکات چشم و ابرو. باتوجه به شروع غزل های قلندرانه برخی روابط غیرکلامی خصوصی‌تر و نوتر است و اغلب همراه با کنش های رفتاری و شناختی است. همچنین گفتمان سکوت در هر دو سوی رابطه کمتر دیده شده است. اگرچه باب سخن و گفتگو با معشوق زیباروی در تاریخ ادبیات فارسی عموماً بسته است، اما روابط غیرکلامی با معشوق عتاب آلودِ قلندر در دیوان سنایی اغلب رفتاری و شناختی است. به این ترتیب این نتیجه حاصل شده است که روابط غیرکلامی در غزل های عاشقانه مبتنی بر روابط تصویری و حسی است و هر چه به سمت غزل قلندرانه پیش می رویم روابط انتزاعی تر و شناختی تر خواهد بود.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Non-Verbal Relations in Sanai’s Lyrics

نویسندگان [English]

  • Fatemeh Abdollahpour 1
  • Safa Taslimi 2
  • Ali Fallah 2
  • Zohreh Arab 2
1 Ph.D. student of Persian language and literature, Gorgan Branch, Islamic Azad University, Gorgan, Iran
2 Assistant Professor of Persian Language and Literature, Gorgan Branch, Islamic Azad University, Gorgan, Iran
چکیده [English]

Non-verbal communication, which is one of the most important human cognitive tools in society, can be deciphered according to culture and language. The importance of this research is due to Sanai's types of sonnets and his focus on the lovers’ relationship. These are established in Sanai’s poetry according to the position, power, type of sonnet, and the choice of narrative and non-narrative expression style as well as their intentions which are classified as 1- sensory: focusing on the five senses 2- behavioral: focusing on actions of the special situations, and 3- cognitive and abstract: focusing on personal interpretation. One of the findings of this study is that most of the lover’s attention in non-verbal communication is cognitive. Also, most of the lover's non-verbal communication is sensory and especially visual, like coquetry and eyebrow movements. Therefore, in Qalandarian songs, some non-verbal relations are more private and new and are often accompanied by behavioral and cognitive actions. Also, the discourse of silence is almost absent in this kind of relationship. Although there are many conversations with the beautiful lover in the history of Persian literature, the non-verbal relations with the rebellious lover of Qalandar in Sanai's poetry are often behavioral and cognitive. Thus, it is concluded that non-verbal relationships in romantic sonnets are based on visual and sensory relationships, while in Qalandarian sonnets, the cognitive aspect of the relationships is more emphasized.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Communication
  • Sanai’s lyrics
  • Non-verbal relations
  • Lover and beloved relationship
  • منابع

    • ایرانی، زهرا و دیگران (1398)، «بررسی معناشناسی گفتمان خاموشی در تخلّص مولانا بر اساس غزلیات شمس»، مطالعات تطبیقی، س13، ش50: 229- 259.
    • برکو، روی و دیگران (1393)، مدیریت ارتباطات، ترجمه‌ی سید محمد اعرابی و داوود ایزدی، تهران: دفتر نشر پژوهش­های فرهنگی.
    • پرین، لارنس (1383)، درباره شعر، ترجمه فاطمه راکعی، تهران: اطلاعات.
    • پورنامداریان، تقی (1392)، در سایه آفتاب، شعر فارسی و ساخت­شکنی در شعر مولوی، تهران: سخن.
    • حسن­زاده میرعلی، عبدالله و غزاله حیری آبکناری (1398)، «بررسی کارکردها و فراوانی ارتباط­های غیر کلامی در رمان چشمهایش»، رخسار زبان، س3، ش9: 61-86.
    • دادجو، دره (1388)، موسیقی شعر حافظ، تهران: زرباف اصل.
    • رازی، شمس قیس (1387)، المعجم فی معاییر اشعار العجم، تصحیح محمد بن عبدالوهاب قزوینی، تهران: زوار.
    • سنایی، مجدود بن آدم (1385)، دیوان اشعار، به اهتمام محمدتقی مدرس رضوی، تهران: سنایی.
    • شریف­نسب، مریم و سمیه کرمی (1392)، «سیر سبکی داستان در غزلیات سنایی غزنوی و عطار نیشابوری»، سبک­شناسی نظم و نثر، س6، ش19: 259-283 .
    • قاسم­زاده، سید علی و دیگران (1397)، «تحلیل مفاهیم و کارکرد ارتباطات غیر کلامی در شاهنامه»، زبان و ادبیّات فارسی، س26، ش29: 18-157.
    • محسنیان راد، مهدی (1393)، ارتباطات شناسی، تهران: سروش.
    • محمودی، مریم و دیگران (1395)، «ارتباط غیر کلامی در روایت­های تاریخ بیهقی»، کاوش­نامه زبان و ادبیّات فارسی، س17، ش32: 201-231.
    • نودهی مقدم، کبری و محمدرضا نشایی (1397)، «ارتباط غیر کلامی شاخصه سبکی منظومه افسانه نیما یوشیج»، زبان و ادبیّات فارسی، س14، ش15: 89-108.
    • میرزاییان، پریوش و دیگران (1398)، «نقش ارتباط غیر کلامی در اشعار اخوان در القای اندیشه یأس و ناامیدی»، زبان و ادبیّات فارسی، س27، ش87: 257-284.
    • میل، جان استوارت (1398)، ملاحظاتی در باب شعر و انواع آن، ترجمه محمدهادی حاجی بیگلو، تهران: شبخیز.
    • نجفی، ابوالحسن (1395)، مبانی زبان­شناسی و کاربرد آن در زبان فارسی، تهران: نیلوفر.
    • هارجی، اُوون و دیگران (1393)، مهارت­های اجتماعی در ارتباطات میان­فردی، ترجمه مهرداد فیروزبخت و خشایار بیگی، تهران: رشد.

    هرش، ادوارد (1398)، شعر را چگونه بخوانیم (دل باختن به شعر)، ترجمه مجتبی ویسی، تهران: نیلوفر.