روزه و رمضان در نگاه رمانتیک برخی از شاعران فارسی زبان

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه اراک

2 استادیار دانشگاه اراک

چکیده

رمانتیک ها عنصر بنیادین شعر را تخیّل می دانند که به شاعر امکان آفرینش بدیع و خلاق می دهد و با این ابزار به دنیای نادیده ها و ناشنیده ها ورود پیدا می کند و دنیایی جدید خلق می کند. روزه و آداب و رسوم پرشکوه ماه مبارک رمضان، مورد توجه غالب شاعران ادبیات فارسی بوده و آن را دستمایه مضمون آفرینی و تصویرسازی شعر خود قرار داده‌اند. این پژوهش برای بررسی چگونگی نمود ماه مبارک رمضان و روزه گرفتن در آثار شاعران فارسی زبان، با روش توصیفی تحلیلی و بر اساس آمار بسامدی که توسط نرم افزار از شعر شاعران به دست آمد روزه و رمضان را مورد تحلیل قرار داده است. شاعرانی را که بیشترین توجه را به این موضوع داشتند انتخاب و تحلیل شد. بحث اصلی در سه محور اصلی تحت عناوین: 1- تصاویر بلاغی رمضان و روزه در شعر فارسی 2- آداب و رسوم ماه رمضان و روزه گرفتن 3- کارکرد رمضان و روزه. تشبیه، تلمیح و حسن تعلیل بیشترین بسامد را در تصاویر بلاغی، نیت، امساک و پرهیز، نحوه افطار کردن بیشتر بسامد را در آداب و رسوم روزه و ماه رمضان، تهذیب و انسان سازی ازمهمترین کارکردهای روزه و رمضان در شعر فارسی است که همه اینها با خیال شاعران بازآفرینی شده-اند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Fasting and Ramadan in the Romantic Views of Some Persian Poets

نویسندگان [English]

  • hojjat allah omidali 1
  • - - 2
1 araku
2 -a
چکیده [English]

The proponents of Romanticism consider imagination to be the fundamental element of poetry, which allows the poet to create innovative and inspired works to enter the world of the unseen and unheard in order to make a new world. Fasting and the glorious customs of the holy month of Ramadan have been chosen as the theme and the imagery of most Persian poets. This study seeks to answer the following questions: How are the customs of Ramadan and fasting manifested in Persian poetry? And what is the place of poetic imagination in creating relevant images? The method used in this research is descriptive-analytical and the components of Ramadan and fasting were analyzed based on the frequency statistics obtained by software from the poets' works. The poets who paid the most attention to this issue were then selected and analyzed. Rumi, Saadi, Attar, and Qaani were the four who had the most frequency in this field. The main discussion is divided into three main areas under the headings: 1- Rhetorical images of Ramadan and fasting in Persian poetry 2- The customs of Ramadan and fasting 3- Purposes of Ramadan and fasting. Findings indicate that simile, allusion, and poetic etiology have had the most frequency. Also, intentionality, abstinence, and the manner of breaking the fast as rituals of Ramadan, and refinement and cultivation are some of the most important rituals in fasting and Ramadan in Persian poetry recreated by these poets’ imagination.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Romantic Imagination
  • Persian Poetry
  • Ramadan and Fasting
  • منابع

    • قرآن کریم، ترجمه ابوالفضل بهرام­پور.
    • اسکویی، نرگس (1394)، «شیوه­های تعلیلی شاعران آذربایجانی»، مجله شعرپژوهی، دانشگاه شیراز، س7، شماره پیاپی 23، بهار: 29-48.
    • اسلامی مقدم، فاطمه و محمدرضا فارسیانی (1399)، «بررسی تطبیقی مؤلّفه­های رمانتیسم در اشعار نادر نادرپور و آلفرد دو موسه»، پژوهشنامه مکتب­های ادبی، دانشگاه مازندران، س4، ش10: 7-25.
    • باوره، موریس (1386)، تخیّل رمانتیک (مجموعه مقالات رمانتیسم)، ترجمه­ی فرشید شیرازیان، چاپ دوم، تهران: وزارت فرهنگ و ارشاد.
    • بهار، محمدتقی (1387)، دیوان اشعار، تهران: نگاه.
    • ثروت، منصور (1395)، آشنایی با مکتب­های ادبی، تهران: سخن.
    • جعفری جزی، مسعود (1378)، سیر رمانتیسم در اروپا، تهران: مرکز.
    • حافظ، شمس­الدین محمد (1387)، دیوان اشعار، تصحیح قاسم غنی و محمد قزوینی، تهران: ققنوس.
    • حمیدیان، سعید (1383)، داستان دگردیسی، تهران: نیلوفر.
    • خاقانی، افضل­الدین بدیل (1388)، دیوان اشعار، تصحیح ضیاءالدین سجادی، تهران: زوار.
    • زرقانی، مهدی (1387)، چشم­انداز شعر معاصر ایران، تهران: ثالث.
    • زرین­کوب، عبدالحسین (1361)، نقد ادبی، تهران: امیرکبیر.
    • سعدی، مصلح بن عبدالله (1385)، کلیات سعدی، تصحیح محمدعلی فروغی، تهران: ققنوس.
    • سنایی، مجدود بن آدم (1362)، دیوان حکیم سنایی غزنوی، تهران: سنایی.
    • شفیعی کدکنی، محمدرضا (1380)، ادوار شعر فارسی، تهران: سخن.
    • .............................................. (1392)، زبان شعر در نثر صوفیه، تهران: سخن.
    • .............................................. (1378)، زبور پارسی، تهران: آگه.
    • .............................................. (1391)، صورخیال در شعر فارسی، تهران: آگه.
    • صائب تبریزی، میرزا محمدعلی (1365)، دیوان صائب تبریزی، مجموعه 7جلدی، تصحیح محمد قهرامان، تهران: علمی فرهنگی.
    • صدیقی، هاشم (1391)، «فلسفه روزه در اسلام»، نشریه حبل المتین، س1، ویژه نامه ماه مبارک رمضان: 118-112
    • عطار نیشابوری، فریدالدین (1358)، دیوان اشعار، تصحیح م. درویش، تهران: جاویدان.
    • غزالی، محمد (1380)، کیمیای سعادت، دو جلد، تصحیح حسین خدیوجم، تهران: علمی فرهنگی.
    • فارابی، ابونصر (1361)، احصاء العلوم، ترجمه و تصحیح حسین خدیوجم، تهران: علمی فرهنگی.
    • فتوحی، محمود (1388)، بلاغت تصویر، تهران: سخن.
    • فروغی بسطامی (1336) دیوان کامل اشعار، به کوشش حسین نخعی، تهران: امیرکبیر.
    • قاآنی، حبیب الله محمدعلی، (1380)، دیوان حکیم قاآنی شیرازی، تهران: نگاه.
    • قاضی­زاده، عبدالعزیز (1391)، «ویژگی­های رمضان و آداب روزه­داری»، نشریه حبل المتین، س1، ویژه نامه ماه مبارک رمضان: 27-23.
    • گلپور، منیژه و دیگران (1393)، «روزه­داری و سیستم ایمنی از منظر قرآن و احادیث»، نشریه اسلام و سلامت، ش3: 68-61 .
    • مستعلی پارسا، غلامرضا و امیر محمد جلالی (1395)، «خیال و ترک ادب شرعی؛ تبیین پیوند مضامین مبتنی بر ترک ادب شرعی با مقوله خیال در متون تغزلی»، مجله شعرپژوهی، ش30، زمستان: 178-153
    • موسوی گرمارودی، سیدمصطفی، (1379)، نگاهی به رمضان در شعر فارسی، مجله گلستان قرآن، ش 38: 32-29
    • مولوی، جلال­الدین (1382)، مثنوی معنوی، تصحیح رنولد نیکلسون، تهران: هرمس.
    • ............................... (1388)، غزلیات شمس تبریزی، مقدمه، گزینش و تفسیر محمدرضا شفیعی کدکنی، تهران: سخن.
    • ناصرخسرو، ابومعین (1375)، سی قصیده، به اهتمام مهدی محقق، تهران: توس.

    هاتف اصفهانی (1362)، دیوان اشعار، تصحیح محمد عباسی، تهران: فخر رازی.