میل و فروپاشی فانتزی در مکتب سوررئالیسم (خوانش روانکاوانه آثار دیوید لینچ و صادق هدایت)

نوع مقاله : مقاله‌ی پژوهشی استخراج از رساله و پایان‌‌‌‌نامه

نویسندگان

1 فلسفه هنر گروه فلسفه دانشکده ادبیات فارسی , و زبانهای خارجی-دانشگاه علامه طباطبایی -تهران-ایران

2 گروه فلسفه دانشکده ادبیات فارسی و زبانهای خارجی دانشگاه علامه طباطبایی -تهران- ایران

چکیده

چکیده:
دیوید لینچ، فیلم‌ساز امریکایی معاصر از جریان اصلی سینمای هالیوود فاصله می‌گیرد و آن را به پرسش می‌کشد؛ امّا او، انجام چنین پروژه‌ای را در سطح کلان‌تر به منظور مورد سؤال قراردادن سبک زندگی امریکایی، پس از جنگ جهانی دوم و در سطح باز هم کلان‌تر در جهت نقد جهان مدرن به کار می‌گیرد. او بر روان انسان مدرن، انگشت می‌نهد که در سیطره‌ی کالایی شدن جهان پیرامونش، رؤیاها نیز چیزی جز کالا نیستند. بررسی سینمای دیوید لینچ به عنوان یکی از احیا‌کنندگان مکتب سوررئالیسم در سینما از این حیث دارای اهمّیّت است که از منظر او، فانتزی‌های هالیوودی بر زیست‌جهان، تأثیر بنیادین دارند. این مقاله، روایت سوررئالیستی دیوید لینچ را با روایت صادق هدایت در رمان «بوف کور»، مقایسه می‌کند. این آثار از منظر روانکاوانه و بر اساس نظریّات ژک‌لکان مورد بررسی تطبیقی قرار گرفته است. از آنجا که لکان در شکل‌دهی به نظریّات خود، همواره متأثّر از مکتب سوررئالیسم بود، مهم‌ترین یافته‌ی این مقاله بر اساس تعلّق لینچ، هدایت و لکان به این مکتب با نشان دادنِ مفهوم امر واقع لکان درآثار دیوید لینچ و رمان «بوف کور»، نشان دادن این امر است که خلأ درونی و حفره‌ی مرکزی جهان شکننده‌ی فانتزی با فروپاشی آن آشکار می‌گردد و این امر، یک غیاب تهدیدکننده در جهان مدرن به شمار می‌رود.

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

Desire and the Collapse of Fantasy in Surrealism (A Psychoanalytic Reading of David Lynch and Sadegh Hedayat’s Works)

نویسندگان [English]

  • Mahdieh MAZLOOMIABYANEH 1
  • amir nasri 2
1 department of philosophy, Faculty of Persian Literature and Foreign Languages, Allameh Tabatab‍‍‍`i University. Tehran-Iran
2 department of philosophy -Faculty of Persian Literature and Foreign Languages-Allameh Tabataba'i University-Tehran-Iran
چکیده [English]

Abstract
David Lynch, the contemporary American filmmaker, distances himself from the main trend of Hollywood and questions it. In so doing, he challenges the American lifestyle after World War II and on a larger scale, criticizes the modern world. He targets the psyche of the modern humankind and demonstrates that in the world of commodification, dreams are also nothing but commodities. The study of the works of Lynch, as one of the revivers of surrealism in cinema, is of grave importance as he addresses the impact of Hollywood fantasies on the psyche and worldview of the modern humankind. This paper compares Lynch’s surrealist narrative with Sadegh Hedayat’s narrative in The Blind Owl in the light of a psychoanalytic framework and the theories of Jacques Lacan, who was himself deeply impacted by the surrealist thought. This study traces the Lacanian concept of the Real in these two works and show that the central gap and the internal vacuum in the fragile world of fantasy become manifest only when they collapse, and this is a threatening absence in the modern world.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: comparative studies
  • surrealism
  • David Lynch
  • Sadegh Hedayat
  • Lacan

مراجع

  • منابع

    - فروید، زیگموند. (13۹2). تفسیر خواب. ترجمه‌ی شیوا رویگریان. چ ۱۰ نشر مرکز: تهران.

    - کدیور، میترا. (۱۳۸۸). مکتب لکان: روانکاوی در قرن بیست و یکم. چ ۲. تهران: انتشارات اطّلاعات.

    - موللی، کرامت. (۱۳۹۳). مبانی روانکاوی: فروید-لکان. چ ۹.تهران: نشر نی.

    - اسون، پل-لوران. (۱۳۸۹). واژگان فروید.ترجمه‌ی کرامت موللی. چ ۲. تهران: نشر نی.

    - هلر، شارون. (۱۳۸۹). دانش‌نامه‌ی فروید. ترجمه‌ی مجتبی پردل. چ ۱.مشهد: نشر ترانه.

    - کهون، لارنس و همکاران. (۱۳۷۸). از مدرنیسم تا پُست‌مدرنیسم. ترجمه‌ی عبدالکریم رشیدیان و همکاران. چ ۶ تهران: نشر نی.

    - رشیدیان، عبدالکریم. (139۳). فرهنگ پسامدرنیته. چ ۱. تهران: نشر نی.

    - بوتبی، ریچارد. (1386). فروید در مقام فیلسوف. ترجمه‌ی سهیل سمُی، چ ۲، تهران: انتشارات ققنوس.

    - ژیژک، اسلاووی و همکاران. (۱۳۸۶). لکان-هیچکاک، آنچه می‌خواستید درباره‌ی لکان بدانید؛ امّا جرأت پرسیدنش از هیچکاک را نداشتید، ترجمه‌ی مازیار اسلامی و همکاران. چ:۱تهران: انتشارات ققنوس.

    - شمیسا، سیروس. (۱۳۷۹).داستان یک روح، چ ۱، تهران : نشر فردوس.

    - پاینده، حسین. (۱۳۹۸).گشودن رمان. چ ۴، تهران: انتشارات مروارید.

    - صنعتی، محمّد. (۱۳۸۰).صادق هدایت و هراس از مرگ، ساخت‌شکنی روان تحلیل‌گرایانه بوف کور، چ ۱، تهران :نشر مرکز.

    - ژیژک، اسلاوی. (۱۳۸۲).«دیوید لینچ یا افسردگی زنانه» مجلّه‌ی ارغنون. ترجمه‌ی مازیار اسلامی، ش ۲۳. صص ۱۱۲-۹۱.

    - جلاله‌وند آلکامی، مجید. (۱۳۹۴).«راوی «بوف کور»، رانه‌ی مرگ و شکاف در نظم نمادین»، مجلّه‌ی ادب‌پژوهشی، ش ۳۳. صص ۳۶-۹

    - جلاله‌وند آلکامی، مجید، (۱۳۹۶). «راوی «بوف کور» در زنجیره‌ی بی‌پایان دال‌های نظم نمادین» پژوهش‌نامه نقد ادبی و بلاغت، سال ششم، ش ۱. صص ۱۷۷-۱۵۹

     

    • Freud, Sigmund.(1975).Introductory Lectures on Psychoanalysis.London:Penguin Books.
    • Artaud, Antonin.( 1976).Selected Writings. Helen Weaver. Ed. and Intro. Susan Sontag. New York: Farrar, Straus and Giroux.
    • Levin, Steven Z. (2008).Lacan Reframed. London :I B Tauris.
    • Hagglund, Martin.( 2012). Dying For Time. London: Harvard University Press.
    • Herzogenrath, Bernd. (1999) “On the Lost highway, Lynch and Lacan, Cinema and Cultural pathology”.
    • Caldwell,Thomas. (1997). “Lost in darkness and confusion:Lost highway, Lacan and film

    noir”. Mlbon: The university of Melborn.

    پایگاه‌های اینترنتی:

    - ملک، مهدی. (۱۳۸۹). «لکان و آوار فلسفی». مجلّه‌ی اینترنتی انجمن فرویدی. تاریخ بازیابی ۱۲/۲/۱۳۹۹.

    - کدیور، میترا، از ۱۳۸۰. «درس‌گفتارها». مجلّه‌ی اینترنتی انجمن فرویدی. تاریخ بازیابی ۲۱/۱/۱۳۹۹.

    WWW.lacanadmin.com

پژوهش‌نامه‌ی مکتب های ادبی
دوره 4، شماره 11
مهر 1399
صفحه 103-123

فایل ها

هم رسانی

ارجاع به این مقاله

آمار