نقد پساساختارگرایانه‌ی داستان پسامدرنیستی «همنوایی شبانه‌ی ارکستر چوب‌ها»

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار دانشگاه اراک

2 گروه آموزشی زبان و ادبیات فارسی دانشگاه مازندران

3 گروه زبان و ادبیات فارسی دانشگاه پیام نور تهران ایران

چکیده

چکیده
پسا­مدرن از بطن مدرنیسم و در واکنش به آن یا به عنوان جانشین آن پدیدآمد. رمان­نویس پسا­مدرن درپی متبادر کردن این حس به ذهن خواننده است که همه‌ی مبانی مستحکم زندگی در دنیای معاصر فروپاشیده است. پساساختارگرایی، زمینه‌ی شکل­گیری و ظهور پسامدرنیسم را فراهم کرد؛ نقّادی جریان پسامدنیسم، برآمده از کوشش­های پساساختارگرایانی است که مهم­ترین و راهگشاترین تکنیک­ها را برای این جریان فراهم کرده­اند. مکتب پسامدرن، متأثّر از عدم انسجام و قطعیّت در پساساختارگرایی، برداشت­های سنّتی از زبان، هویّت، نوشتار و مانند آن را فروپاشیده است. این جستار به روش توصیفی-تحلیلی، مهم­ترین مؤلّفه­های رویکرد پساساختارگرایی را در رمان پسا­مدرنیستی «همنوایی شبانه‌ی ارکستر چوب­ها» نوشته‌ی رضا قاسمی بررسی کرد تا جنبه­های تطابق این رمان با رویکرد پساساختارگرایی روشن شود. با توجّه به دستاورد پژوهش مهم­ترین عناصر رویکرد پساساختارگرایی، یعنی، مسأله‌ی زبان، میزان اختیارات نویسنده، هویّت، تعیّن­پذیری متون در رمان «همنوایی شبانه ارکستر چوب‌ها» به چالش کشیده شده است و روشن شد حضور چنین مؤلّفه­هایی در رمان یادشده درصدد القای این ایده­ی پساساختارگرایانه است که رابطه‌ی دال با مدلول، رابطه‌ی غیر ثابت و متغیّری است که به جای تثبیت معنا، دائماً آن را به تعویق می­اندازد و هیچ گونه ثبات و قطعیّتی در تفسیر متن وجود ندارد.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Post-Structuralist Analysis of Postmodern Novel The Nocturnal Harmony of Wood Orchestra

نویسندگان [English]

  • Fatemeh- Soltani 1
  • Ahmad Ghanipour Malekshah 2
  • Hamid Reza Ghanooni 3
1 -Assistant Professor of Persian Language and Literature in arak university
2 Associate professor of Mazandaran University from the Islamic Republic of Iran
3 Persian language . pnu. tehran iran
چکیده [English]

Abstract
Postmodernism emerged from the heart of modernism, as a response to it or as its successor. The postmodern novelist seeks to evoke in the reader the sense that all the solid foundations of life in the contemporary world have collapsed. Post-structuralism paved the way for the formation and emergence of postmodernism. The postmodern criticism stems from the efforts of post-structuralists who have provided the most important and groundbreaking techniques for this current.  Influenced by the incoherence and uncertainty of post-structuralism, the postmodern school has shattered traditional notions of language, identity, writing, etc.  This descriptive-analytical study examines the most important components of the post-structuralist approach in Reza Ghasemi’s The Nocturnal Harmony of Wood Orchestra.  The results of the study show that the most important elements of the post-structuralist approach, namely, the issue of language, the author's authority, identity, and determinability of texts have been challenged. In a post-structuralist manner, the novel seeks to demonstrate that the relation between the signifier and the signified is unstable and variable which, instead of fixing meaning, constantly postpones it, and as a result, there is no stability and certainty in the interpretation of the text.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: postmodernism
  • post-structuralism
  • The Nocturnal Harmony of Wood Orchestra
  • language
  • Reza Ghasemi
منابع
- بیات، حسین. (1387). داستان­نویسی جریان سیّال ذهن. تهران: علمی – فرهنگی.
-برتنس، یوهانس ویلم . (1391). مبانی نظری ادبی. ترجمه‌ی محمّدرضا ابوالقاسمی. چ 3. تهران: ماهی.
-پاینده، حسین. (1390). داستان کوتاه در ایران، داستان‌های پسامدرن. ج 3. تهران: نیلوفر.
- ــــــــــــــــ. (1382). گفتمان نقد. تهران: روزگار.
- ــــــــــــــــ.. (1383). مدرنیسم و پسامدرنیسم در رمان. تهران: روزگار.
- ــــــــــــــــ. (1385). «مرگ مؤلّف در نظریّه­های ادبی». نامه‌ی فرهنگستان. ش32. صص 26-44.
- جهانبگلو، رامین. (1384). موج چهارم. ترجمه‌ی منصور گودرزی. چ 4. تهران: نی.
- حاجی، سعدی. (1398). «بررسی بازنمایی هویّت در رمان «همنوایی شبانه‌ی ارکستر چوب‌ها» براساس دیدگاه داریوش شایگان». پژوهش‌نامه‌ی ادبیّات داستانی. دانشگاه رازی. دوره‌ی 8. شماره‌ی 2. صص 43-66.
- حسن­لی، کاوس و طاهره جوشکی. (1389). «بررسی کارکرد راوی و شیوه‌ی روایتگری در رمان «همنوایی شبانه‌ی ارکستر چوب­ها». مجلّه‌ی ادب‌پژوهی. ش 12. صفحات 31-52 .
- حیدری آب­کنار، غزاله. (1390). پُست­مدرنیسم در آثار متأخّر با تکیه بر داستان‌های پسامدرنیسم در رمان «همنوایی شبانه‌ی ارکستر چوب­ها»، دوباره از همان خیابان­ها و دیوان سومنات». دانشگاه سمنان. پایان­نامه‌ی کارشناسی ارشد. راهنمایی عبدالله حسن­زاده.
- خجسته، فرامرز، جعفر دهقانیان و جعفر فسایی. (1395). «شوهرآهوخانم» در بوته‌ی نقد پساساختارگرا». فصل‌نامه‌ی پژوهش‌های ادبی. س 13. ش 54. صص 68-91.
- خسروی، سوده و سیّدعلی قاسم­زاده.(1398). «تحلیل کیفیّت بازنمایی چندآوایی در رمان پسامدرنیستی «ملکان عذاب». پژوهش­نامه­ی مکتب­های ادبی. دانشگاه مازندران. دوره ی 3. ش6. صص 7-32.
- سوسور، فردیناندو. (1378). دوره‌ی زبان‌شناسی عمومی. ترجمه‌ی کوروش صفوی. تهران: هرمس.
- شایگان، داریوش. (1380). افسون‌زدگی جدید، هویّت چهل تکّه و تفکّر سیّار. چ2. تهران: نشر و پژوهش فروزان‌فر.
- صادقی ، لیلا . (1383). «هم­زمانی «همنوایی شبانه‌ی ارکستر چوب­ها» با «سلاخ­خانه‌ی شماره‌ی پنج» و «بوف کور». ماهنامه‌ی کلک. ش 149 و 150. صص 43-47.
- قاسمی، رضا. (1395). «همنوایی شبانه‌ی ارکستر چوب­ها». چ 14. تهران : نیلوفر.
- قاسمی، رضا . (1381). «این رمان را برای یک بار خواندن ننوشته­ام؛ گفتگو با رضا قاسمی». روزنامه‌ی همبستگی. 24/9/1381. ص12.
- لاج، دیوید، ایان وات و دیوید دریچز. (1389). نظریّه­های رمان از رئالیسم تا پسامدرنیسم. ترجمه‌ی حسین پاینده. چ2. تهران: نیلوفر.
- نجومیان، امیرعلی. (1385). درآمدی بر پُست­مدرنیسم در ادبیّات. اهواز: رسش.
- نوریس، کریستوفر. (1388). شالوده‌شکنی. ترجمه‌ی پیام یزدانجو. چ2. تهران: مرکز.
- هوروش، مونا. (1389). «سیّاره­ای خارج از مدار: نگاهی به پسامدرنیسم در رمان «همنوایی شبانه‌ی ارکستر چوب­ها». پژوهش ادبیّات معاصر جهان. ش 58. صص 149-167.
- هیکس، استیون. (1391). توضیح پُست­مدرنیسم، شک­آوری و سوسیالیسم از روسو تا فوکو. ترجمه‌ی خاطره ظهرابی و فرزانه احسانی. تهران: پژواک.
- یزدانجو، پیام . (1390). به سوی پسامدرن، پساساختارگرایی در مطالعات ادبی. چ3. تهران: مرکز.
- یزدانجو، پیام . (1381). ادبیّات پسامدرن. تهران. مرکز.
- یونگ، کارل گوستاو . (1380). انسان در جستجوی هویّت خویش. ترجمه‌ی محمود بهفروزی. تهران: گلبان.
-Belsey, Catherine . (2002). poststructuralism :A very short introduction. Oxford university pres.
-Derrida, Jacques . (1967). of grammatology, trans gayatri chakravorty spivak,baltimore:Johns Hopkins university press.