رهیافت نیچه‌ای پساساختارگرا به مفهومِ پیرنگ: کوندرا علیه ارسطو (مطالعه‌ی موردی: رمان جاودانگی)

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

گروه آموزشی الهیات، دانشکده علوم انسانی، فلسفه، دانشگاه گنبد کاووس، ایران

چکیده

چکیده
مقاله‌ی حاضر با رویکرد پساساختارگرایی به بررسی مفهوم پیرنگ در ارسطو و کوندرا می­پردازد. نقدهای کوندرا به ارسطو، بیانگرِ تضاد هستی­شناختی - معرفت­شناختیِ آ‌ن‌هاست. از این منظر، این مقاله می­کوشد به این پرسش پاسخ دهد که چرا کوندرا برخلاف ارسطو، پیرنگ را خصمِ رمان می­داند؟ در جهان رواییِ کوندرایی، هیچ‌ یک از مفاهیم ارسطویی؛ یعنی، وحدت، ضرورت و کلّیّت جایی ندارد؛ در مقابل از جهانی سرشار از کثرات، عناصر نامعقول، اتّفاقات‌ و امکان­های تصادفی سخن می­گوید که رمان، بازنمایی­کننده‌ی آن است. در همین جاست که کوندرا به مکاتب پساساختارگرا نزدیک می­شود. نزد کوندرا، رمان، شکلی از اندیشیدن است که با ماهیّت­گرایی و علیّت‌باوریِ ارسطویی در تقابل است و برخلاف فلسفه، راویِ یک جهانِ غیر عقلانی است. علّت مخالفت‌ کوندرا با پیرنگ، همین است: پیرنگ، زاده‌ی درک عقلانی از جهان همچون پیوستار علّی است. از همین ­روست که در روایت کوندرایی، عناصری وارد می­شود که در روایت ارسطویی طرد می­شد؛ عناصری همچون حادثه‌ی فرعی، گریز از موضوع و فقدان ضرورت علّی - معلولی. سرانجام این که کوندرا، پیرنگ را همچون سیطره‌ی تک­صدایی و قدرت مطلقه‌ی خطِ داستان نفی می­کند. هدف پژوهش حاضر، نشان دادن این نکته است که بدون فهم چَشم­انداز پساساختارگرای کوندرا (چَشم­انداز نیچه‌ای)، نمی‌توان مفهوم روایت در رمان­های او را درک کرد. برای کوندرا همیشه نیچه به عنوان نیای پساساختارگرایان، یک فیلسوف مهم بوده است.

کلیدواژه‌ها


عنوان مقاله [English]

A Nietzschean-Poststructural Approach to Plot: Kundera against Aristotle (A Case Study of Immortality)

نویسنده [English]

  • aref danyali
theology department, humanities faculty, philosophy, gonbad kavoos university, Iran
چکیده [English]

This essay adopts a poststructural approach to examine the concept of plot in Aristotle and Milan Kundera’s works. Kundera’s criticism of Aristotle is suggestive of their ontological-epistemological differences. Accordingly, the main question of the essay is: Why does Kundera, in contrast to Aristotle, consider plot incompatible with the shaping of a novel? None of Aristotle’s central concepts, i.e., unity, necessity, and totality, has any place in Kundera’s narrative world; instead, Kundera brings to the fore plurality, irrationality, and coincidence in the represented world of the novel, which attribute a poststructural dimension to his works. For Kundera, the novel is a form of thinking opposed to Aristotelian essentialism and causality; in contrast to philosophy, the novel is a narrative of an irrational world. More specifically, Kundera is critical of plot because it is assumed to be based on a rational understanding of the world as a causal continuum. In a Kunderean narrative, anti-Aristotelian elements such as subplot, digression, and lack of cause-effect links are typically used. Kundera opposes plot as a dominance of monologism and the absolute power of story-line. The aim of the present study is to argue that without fully taking into account Kundera’s poststructuralist (Nietzschean) view, we would not be able to understand his conception of narrative. Nietzsche, as a forerunner of poststructuralism, has always been a great source of influence for Kundera.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Keywords: Plot
  • Causal Relations
  • Aristotle
  • Kundera
  • Nietzschean Poststructuralism
 -ارسطو (1386)، بوطیقا، ترجمه‌ی هلن اولیایی­نیا، اصفهان: نشر فردا.
 -اسدی، سعید (1390)، «درآمدی بر تحلیل ساختاری گفتمان/ پیرنگ نمایشی»، فصل‌نامه­ی هنر و معماری: تئاتر، شماره­ی44.
 -پاینده، حسین (1393)، داستان کوتاه در ایران (داستان­های پسامدرن)، جلد سوم، تهران: انتشارات نیلوفر.
 -سانتاگ، سوزان (1394)، علیه تفسیر، ترجمه‌ی مجید اخگر، تهران: نشر بیدگل.
 -عبّاسی، علی (1391)، «کارکرد روایی پیرنگ در دو روایت قدیم و جدید»، تاریخ ادبیّات، شماره‌ی 70، صص 45
 -علّامی، ذوالفقار (1389)، «جایگاه شعر نزد افلاطون و ارسطو»، فصل­نامه‌ی پژوهش زبان و ادبیّات فارسی، شماره‌ی 19، صص 86.
-   فوکو، میشل (1390)، فوکو و امر سیاسی، ترجمه‌ی کاوه حسین­زاده­راد، رخداد نو، تهران.
-   فوکو، میشل (1394)، «نیچه، تبارشناسی، تاریخ»، ترجمه‌ی نیکو سرخوش و افشین جهاندیده، چاپ در: از مدرنیسم تا پُست‌مدرنیسم، ویراستار انگلیسی: لارنس کِهون، ویراستار فارسی: عبدالکریم رشیدیان، تهران: نشر نی.
 -کوندرا، میلان (1386)، جاودانگی، ترجمه‌ی حشمت کامرانی، تهران: نشر علم،. 
 -کوندرا (1387)، میلان، بار هستی، ترجمه‌ی پرویز همایون­پور، تهران: نشر قطره.
-   کوندرا، میلان (الف1389)، هنر رمان، ترجمه‌ی پرویز همایون­پور، تهران: نشر قطره.
 -کوندرا، میلان (1389ب)، وصایای تحریف­شده، ترجمه‌ی کاوه باسمنجی، تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
 -کوندرا، میلان (1397)، نظریّه‌ی رمان، ترجمه‌ی سیدمحمّدرضا باطنی، تهران: انتشارات روشنگران و مطالعات زنان.
-   لوئیس، بری (1393)، «پسامدرنیسم و ادبیّات»، چاپ در: مدرنیسم و پسامدرنیسم در رمان، ترجمه‌ی حسین پاینده، تهران: انتشارات نیلوفر. 
-   کاپلستون، فردریک (1368)، تاریخ فلسفه­ی یونان و روم، ترجمه‌ی سیدجلال­الدین مجتبوی، تهران: شرکت انتشارات علمی و فرهنگی و انتشارات سروش.
-   مارتین، والاس (1391)، نظریّه­های روایت، ترجمه‌ی محمّد شهبا، تهران: نشر هرمس.
-   محمّدی­وکیل، مینا (1396)، «رابطه هنر و اخلاق در فلسفه ارسطو»،  دو فصل­نامه‌ی فلسفه و کلام، سال چهل و پنجم، شماره‌ی 1، صص 96
-   نیچه، فریدریش (الف1377)، زایش تراژدی، ترجمه‌ی رؤیا منجم، تهران: نشر پرسش.
-   نیچه، فریدریش (1377ب)، حکمت شادان، ترجمه‌ی جمال آل­احمد و دیگران، تهران: نشر جامی.
-   نیچه، فریدریش (الف1380)، فلسفه، معرفت و حقیقت، ترجمه‌ی مراد فرهادپور، تهران: نشر هرمس.
-   نیچه، فریدریش(1380ب)، تبارشناسیِ اخلاق، ترجمه‌ی داریوش آشوری، تهران: نشرآگه.
-   نیچه، فریدریش (1382)، غروب بت­ها، ترجمه‌ی داریوش آشوری، تهران: نشرآگه.
- ویکس، رابرت (1397)، فلسفه مدرن فرانسه، ترجمه‌ی پیروز ایزدی، تهران: نشر ثالث.
- Bayley, John (2003) , "Kundera and Kitsch", in: Bloom's Modern Critical Views : Milan Kundera, Edited and with an Introduction by Harold Bloom, Chelsea House Publishers.
- Copleston, Frederick (1985) , A History of Philosophy, Volume IV, New York: Doubleday.
- Foucault, Michel (2003) , The order of things, translated by Alan Sheridan, London and New York: Routledge.
- Hans, James (2003) , "Kundera's Laws of Beauty", in: Bloom's Modern Critical Views: Milan Kundera, Edited and with ab Introduction by Harold Bloom, Chelsea House Publishers.
- Pichova, Hana & Rhine, Marjorie (1997) ,"Reading Oedipus in Milan Kundera's The Umbearable Lightness of Being", in: Comparative Literature Studies, vol. 34, no. 1, The Pennsylvania State University.
- Pifer, Ellen (2003) ,"The Book of Laughter and Forgetting: Kundera's Narration against Narration," in: Bloom's Modern Critical Views: Milan Kundera.
- Rayner, Timothy (2007) , Foucault's Heidegger, New York: Continuum International Publishing Group.
- White, Alan (1990) , Within Nietzsche's Labyrinth, New York & London: Routledge.